De relatieovereenkomst

Waarom zou u een relatieovereenkomst maken? En hoe kan bij een beginnende relatie mediation worden ingezet?

De relatieovereenkomst is een overeenkomst waarin afspraken tussen (aanstaande) partners staan. In de Verenigde Staten is het heel gewoon om prenups (prenuptial agreement) te maken, In Nederland kennen wij bijvoorbeeld de huwelijkse voorwaarden, het samenlevingscontract of partnerschapsvoorwaarden.

 

Andere vorm van relatie

Als mensen gaan samenwonen of gaan trouwen, vindt er een wijziging plaats in de relatie. De relatie wordt serieuzer. Samenwonen brengt ook gedeelde verantwoordelijkheden met zich mee op het gebied van financiën en soms ook kinderen of samen een huis kopen. Waarom het belangrijk is om van tevoren goed na te denken over deze stap en hoe aan het begin van een relatie mediation kan helpen om afspraken hierover te maken en deze juridisch vast te leggen, doe ik hierna uit de doeken.

 

Goede tijden, slechte tijden

Bij een besluit om samen te gaan wonen, wordt er vooral gepraat over praktische zaken: waar gaan we wonen, hoe kunnen we een huis betalen, hoe gaan we het huis inrichten, enzovoort. Er wordt gedroomd over de toekomst samen en meestal gaat het daarbij vooral over de positieve verwachtingen van een leven samen, zoals een kinderwens, het beleven van bijzondere ervaringen, carrière ideeën of plannen voor het starten van een onderneming. Maar in de praktijk valt het leven soms tegen en gebeuren er ook vervelende dingen, zoals het verlies van werk of ziekte, die het leven tekenen. Maar ook juist die veranderingen hebben invloed op de onderlinge verhoudingen.

Feit is dat een op de drie huwelijken eindigt in een scheiding, aldus het CBS. En samenwoners lopen een nog groter risico om uit elkaar te gaan. Vaak zijn de verwachtingen die partners in goede tijden over de relatie hadden niet uitgekomen en ook blijkt soms pas na achteraf hoe verschillend de partners eigenlijk waren.

 

Pas bij de scheiding komt de realisatie

Als advocaat en scheidingsmediator heb ik dagelijks te maken met mensen die uit elkaar gaan. Te vaak merk ik dat mensen zich pas bij de scheiding realiseren hoe hun leven anders is gelopen dan zij vooraf gedacht hadden. In samenlevingsovereenkomsten en huwelijkse voorwaarden staan vooral praktische financiële zaken, zoals de verdeling van de kosten van de gemeenschappelijke huishouding tijdens de relatie, regelingen over gemeenschappelijke vermogensveranderingen en pensioenafspraken. En toch is dat niet altijd voldoende, gelet op het grote aantal juridische procedures, waarin gesteggeld wordt over de uitleg van dergelijke overeenkomsten.

Ik denk dan ook vaak hoe goed het zou zijn geweest als er een relatieovereenkomst was geweest, waarin meer handvatten staan voor die onverhoopte situatie van uit elkaar gaan en waarin ook staat wat de partners voor ogen hadden over hun relatie toen zij de overeenkomst sloten. Dat zou veel discussies achteraf kunnen voorkomen.

 

Pre relatie mediation

De meeste mensen denken pas aan mediation als er problemen zijn. Dat mediation ook mogelijk is in de fase waarin twee mensen samen een relatie beginnen, is niet algemeen bekend, terwijl juist in de eerste fase van een relatie mediation kan helpen om het gesprek over de verwachtingen van de relatie met elkaar te bespreken en een mediator kan helpen om die verwachtingen juridisch goed vast te leggen in een relatieovereenkomst.

 

Vera en Koen

Vera en Koen gaan samenwonen en komen bij mij als mediator. Beiden hebben gestudeerd en hebben een aardige baan. Koen heeft een paar jaar geleden een huis gekocht met een hypotheek en het is de bedoeling dat Vera bij hem intrekt. Ze willen een relatieovereenkomst laten opstellen. Wat wordt er allemaal besproken?

 

In het eerste gesprek komen verschillende onderwerpen aan bod. Eerst bespreken wij de relatie zelf. Wat verwachten ze van elkaar, hun relatie en de toekomst? Uit wat voor gezin komen ze en hoe was de relatie van hun ouders? En wat willen zij op papier zetten over hun relatie? Zo krijg ik een beter beeld van de twee.

Gezien Koen’s huis en hypotheek vinden ze dat ze daar afspraken over moeten maken. Gaat Vera mee betalen aan de hypotheek of lost Koen deze alleen af? Willen ze financieel onafhankelijk blijven of gaan ze één gezamenlijke rekening gebruiken? En gaan ze evenveel bijdragen aan het huishouden?

Koen en Vera vinden de mogelijkheid dat Vera zich in de loop van de tijd inkoopt in de woning van Koen. Er worden duidelijke afspraken gemaakt over de manier waarop.
Koen en Vera willen kinderen in de toekomst, maar vooral Koen wil ook een carrière maken. Blijven ze allebei evenveel werken of Vera misschien een of twee dagen minder? En welke financiële consequenties heeft dit onderling? Ook bespreken wij wat de gevolgen zijn als een van de twee arbeidsongeschikt raakt.

Koen en Vera willen ook afspraken maken voor het geval hun relatie eindigt in een scheiding. Als zij dan kinderen hebben, zijn zij het erover eens dat zij hun kinderen ten alle tijden buiten hun scheiding laten en ook spreken zij af dat zij dan in elk geval dicht bij elkaar blijven wonen. Financieel willen zij afspreken dat zij elkaar partneralimentatie* betalen als een van de twee minder zou zijn gaan werken vanwege de zorg voor kinderen of als een van hen arbeidsongeschikt wordt tijdens de relatie. Voor het geval hun huwelijk eindigt door het overlijden van een van hen beiden, adviseer ik ze om testamentair vast te leggen wat zij willen met hun vermogen. In een samenlevingsovereenkomst kunnen zij een verblijvensbeding opnemen, waarin staat dat Vera in het huis van Koen mag blijven wonen als Koen eerder zou overlijden.

* Bij samenwoners mag zo’n partneralimentatieafspraak vóór de relatie vastgelegd worden. Als mensen trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan, mag dit niet in huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden.

 

Rob en Sophie

Rob is een startende ondernemer, Sophie is arts in opleiding. Zij gaan mediation aan voor een relatieovereenkomst die bij hen past. Waar praten zij over in het mediationgesprek?

 

Eerst wordt de relatie zelf besproken. Beiden geven aan dat zij het belangrijk vinden om onafhankelijk te zijn. Daarna bespreken ze dat er één gezamenlijke rekening komt voor de kosten van de huishouding en daarnaast twee onafhankelijke, waarop zij hun eigen inkomen laten storten. Ze willen elk naar verhouding van hun inkomen maandelijks een bedrag over maken naar de gezamenlijke rekening.

Ook vraag ik naar hun loopbaanwensen. Het kan zijn dat Sophie als arts zich in de toekomst moet inkopen in een maatschap. Ze spreken af dit buiten het gezamenlijk bezit te houden en dit dus van Sophie’s bankrekening komt. Rob weet dat hij in de toekomst nog giften krijgt van zijn vader. Wil hij dit buiten de gemeenschap houden of delen?

Of ze later kinderen willen weten ze nog niet, maar eventuele situaties worden wel besproken. Willen ze gelijke zorgtaken? Gaat een van de twee minder werken? Of laten ze dat over aan de toekomst?

Waar ze nog niet over nagedacht hebben, is de partneralimentatie. Tijdens de mediation praten ze hierover en ze komen tot de conclusie dat zij geen van beiden aanspraak willen kunnen maken op het vermogen of het inkomen van de ander, op welke wijze en in welke vorm dan ook.

 

De mediator brengt nog andere onderwerpen naar voren. Wat verwachten ze onderling van elkaar? Wat gebeurt er met de kinderen als ze gaan scheiden? Rob en Sophie zijn het niet altijd gelijk met elkaar eens, maar ze komen er wel uit.

 

Denk na over de toekomst

Om erachter te komen wat je van een relatie verwacht en wat je precies wilt vastleggen, kan bij het verdiepen van een relatie mediation uitkomst bieden. Een mediator kaart onderwerpen aan waar stellen minder snel aan denken. Zo krijgen zij een overeenkomst die goed bij hun relatie past en die niet enkel de standaard onderwerpen bevat. Daarnaast zorgt een mediator ook voor gelijkwaardigheid in het gesprek en het contract.

In goede tijden overleggen over de (mogelijk) slechte tijden, kan zorgen voor een grotere kans op een duurzame relatie.

 

Contact

Voor vragen over mediation bij het maken van een relatieovereenkomst, neem contact met mij op.