10 Tips tegen aangifte stress bij scheiding

Geplaatst door op mrt 20, 2017 in Echtscheiding, Fiscaal

We mogen weer aangifte doen! belasting aangifte scheidingIn de door mij begeleide echtscheidingen attendeer ik de partners er altijd op dat de scheiding niet alleen ingrijpende emotionele en juridische veranderingen tot gevolg heeft, maar dat ook fiscaal zaken goed geregeld moeten worden. Het algemene advies is daarbij om zeker in de jaren rond de scheiding extra aandachtig de aangifte in te vullen. 

Hieronder geef ik 10 tips plus een bonustip om stress bij uw aangifte inkomstenbelasting te voorkomen. Over het fiscaal partnerschap, de eigen woning, alimentatie, toeslagen en heffingskortingen en de gevolgen van doorsparen voor de kinderen.

Fiscaal partnerschap

Tijdens een huwelijk of geregistreerd partnerschap bent u automatisch fiscaal partner. Ook samenwoners met kinderen of een gezamenlijke koopwoning zijn fiscaal partner. Als fiscaal partners mag je gemeenschappelijk inkomsten verdelen en persoonsgebonden aftrekposten vrij toerekenen aan de ene of de andere partner, mits het totaal uitkomt op 100 procent. Lees hier hoe u de aangifte als fiscaal partner invult.

De bekendste aftrekpost is natuurlijk de betaalde hypotheekrente, maar de vrije toerekening geldt ook voor de grondslag voor sparen en beleggen in box 3 en voor onderhoudsverplichtingen. Als het inkomen van de ene partner in een hogere belastingschijf valt, kun je zo bijvoorbeeld de betaalde rente tegen een hoger tarief zo gunstig mogelijk aftrekken.

Bij scheiding eindigt het fiscaal partnerschap. U bent geen fiscale partners meer als u aan de volgende twee voorwaarden voldoet:

  • U staat niet meer samen op hetzelfde adres ingeschreven bij de gemeente.

EN (voor huwelijken en geregistreerde partnerschappen):

  • U hebt bij de rechtbank een verzoek ingediend tot echtscheiding of om het geregistreerd partnerschap te laten ontbinden.

1 Gaat u tijdens het jaar uit elkaar? Dan kunt u er voor dat jaar voor kiezen om het hele jaar nog als fiscale partners te worden beschouwd. U kunt zo bijvoorbeeld voor de tijd dat u nog samen eigenaar bent van uw koopwoning, de hypotheekrente tegen gunstiger tarief aftrekken.

Let opWelke aftrekposten zo wel of niet geoptimaliseerd worden en hoe dit moet gebeuren hangt af van uw persoonlijke situatie. In elk geval moet dit goed omschreven worden in het scheidingsconvenant.

Eigen woning

Fiscaal gezien kan de eigen woning bij scheiding een bron van problemen zijn. Hiervoor is al aangegeven dat als gevolg van het einde van het fiscaal partnerschap de hypotheekrenteaftrek verandert.

Hypotheekrenteaftrek is gebaseerd op 3 pijlers, die in beginsel cumulatief vervuld moeten zijn: het eigenaar zijn, het bewonen als hoofdverblijf en het betalen. Bij een scheiding lopen deze zaken nogal eens uiteen, omdat niet meteen al duidelijk is wat er met de woning gebeurt. Wordt de woning verkocht? Blijft een van de twee partners er wonen?  Keuzes hebben gevolgen voor de belastingheffing.

De vertrekkende partner mag nog tot twee jaar na het definitieve vertrek uit de voormalige gezinswoning de hypotheekrente en het eigenwoningforfait aftrekken alsof deze partner er nog woont.

Let opRenteaftrek geldt in beginsel slechts voor het eigenaarsdeel van iedere partner afzonderlijk. Van een gemeenschappelijke woning ben je fiscaal gezien ieder voor de helft eigenaar, dus mag je in principe slechts voor de helft de hypotheekrente en het eigenwoningforfait aftrekken. Alleen tijdens het fiscaal partnerschap kun je vrij met deze aftrekposten schuiven.

2Als een van de twee partners de volledige hypotheekrente na de scheiding doorbetaalt, kan na afloop van de vrije-toerekeningsperiode via een partneralimentatieregeling toch de volledige aftrek bij die partner in stand blijven. Dit voordeel eindigt in elk geval twee jaar na het definitieve uiteengaan. Leg dit goed vast en stem met elkaar de aangiften af.

Partneralimentatie

Betaalde partneralimentatie en andere onderhoudsverplichtingen kunnen bij de betaler worden afgetrokken. Dit geldt voor periodieke partneralimentatie die is overeengekomen of vastgesteld door de rechter, maar ook voor bijvoorbeeld een afkoopsom van partneralimentatie of de op u verhaalde bijstandsuitkering voor de ex-partner.

Ontvangen partneralimentatie moet worden opgegeven als inkomen.

Let opDe belastingdienst gaat in verband met de heffing over partneralimentatie uit van ‘duurzaam gescheiden’ wonen. Dit is meestal niet het moment waarop het fiscaal partnerschap eindigt, maar de datum waarop de partners uit elkaar zijn gegaan met de bedoeling niet meer als gezin samen te wonen. Alles wat daarna door de ene partner aan de andere partner betaald wordt, kan als partneralimentatie worden aangemerkt.
3Maak duidelijke afspraken en leg goed vast wat als partneralimentatie wordt aangemerkt. Als u het niet duidelijk benoemt, geeft u de belastingdienst de gelegenheid om zelf keuzes te maken. Dit kan nadelig uitpakken.

4De advocaatkosten voor het aanvragen of verhogen van partneralimentatie mogen door de ontvanger van de partneralimentatie worden afgetrokken. De betaler mag (helaas) de gemaakte advocaatkosten niet in aftrek brengen.

Heffingskortingen en toeslagen

Het aanvragen van individuele toeslagen na scheiding hangt in het algemeen samen met het einde van het fiscaal partnerschap. Een paar relevante licht ik hier uit.

Ouders met kinderen tot 12 jaar kunnen in aanmerking komen voor inkomensafhankelijke combinatiekorting. Tijdens fiscaal partnerschap kan de ouder met het laagste arbeidsinkomen hierop aanspraak maken, na beëindiging van het fiscaal partnerschap in beginsel de ouder bij wie het kind is ingeschreven.

Het kindgebonden budget kan na scheiding verhoogd worden met een alleenstaande-ouderkop, die kan oplopen tot enkele duizenden euro’s per jaar. De aanspraak op kindgebonden budget houdt verband met de hoogte van inkomen en vermogen. Het kindgebonden budget is gekoppeld aan de aanvraag van de kinderbijslag.

5Bij co-ouderschap na scheiding kunnen beide ouders aanspraak maken op de inkomensafhankelijke combinatiekorting.

6Bij co-ouderschap kunnen ouders kiezen wie van hen de kinderbijslag aanvraagt (en dus het kindgebonden budget ontvangt). Bij meer kinderen kan per kind gekozen worden wie de aanvraag doet. Het loont om te berekenen wat de gunstigste situatie is. Maak daarvoor eenproefberekening

7Kindgebonden budget kan ook achteraf worden aangevraagd tot 1 september van het volgende jaar. Dit kan handig zijn als de financiële situatie tussen u nog onduidelijk is. Maak wel duidelijke afspraken met elkaar en leg deze goed vast.

Let op De belastingdienst beschouwt als co-ouderschap de situatie waarin een kind minimaal 3 nachten bij een ouder verblijft. Het is voor de aanvraag van kinderbijslag in een co-ouderschapssituatie niet noodzakelijk dat een kind in de Basisregistratie is ingeschreven bij de betreffende ouder.

Doorsparen na scheiding?

In ouderschapsplannen worden vaak afspraken gemaakt over doorsparen door de ouders voor de kinderen. Wees u ervan bewust dat het sparen voor kinderen fiscale gevolgen heeft. Na scheiding wordt bij elk van de ouders de helft van het spaargeld ten name van de minderjarige kinderen opgeteld bij het box-3-vermogen, ongeacht wie gespaard heeft. In het door de Belastingdienst vooraf ingevulde aangiftebiljet is dit al verwerkt.

8Leg in het ouderschapsplan of het scheidingsconvenant vast wie de fiscale gevolgen van individueel doorsparen draagt. Maak ook afspraken over het beheer van de kinderspaarrekeningen en het jaarlijks aan elkaar verstrekken van bankafschriften in verband met de aangifte.

Voorlopige aanslag

Door de scheiding verandert uw financiële situatie. Een voorlopige aanslag die was gebaseerd op uw fiscaal partnerschap kan in de individuele situatie tot een heel andere uitkomst leiden.

9Pas zo snel mogelijk de voorlopige aanslag(aanvraag) aan uw nieuwe situatie aan. Zo voorkomt u dat u later bij moet betalen of nu te weinig terugkrijgt.

Deze algemene tips zijn bedoeld om het doen van uw aangifte minder stressvol te maken. Zoveel mogelijk is verwezen naar relevante informatie op de website van de belastingdienst. Een belangrijke laatste tip is hierbij nog op zijn plaats:

10 Raadpleeg zeker in het jaar van scheiding een deskundig belastingadviseur voor specifiek advies over uw situatie.

En ten slotte: u heeft nog tot 1 mei van dit jaar de tijd voor het indienen van uw aangifte.

Bonustip Dient u voor 1 mei uw aangifte in, dan betaalt u geen belastingrente.


Mirjam van Baarle-Overes
van Baarle-Overes familierecht